كركهرك
 

بنام خدا

اندرباب لهجه كلهري اززبان شيرين كردي

زبان كردي ازگروه زبانهاي هندواروپائي است كه شرح وتوضيح زبانشناسانه آن رابه اساتيدومتخصصين زبان واگذاشته وازمنظري ديگرلهجه كلهري ازاين زبان رابه سنجه نقدبرمي كشم.

شگفتاكه پرسش نخست آنست كه لهجه كردي كلهري مگرچيست كه سجلش رابه زبان پارسي نوشته ،اذان واقامه به لسان عربي المبين درگوشهايش زمزمه كرده ودردبستان ودبيرستان ودانشگاه به اوبه زبان پارسي علوم جديده مي آموزنداما زيرسنگيني باراين همه عجايب وغرايب تاب آورده وصدالبته امي وشفاهي به حيات خودادامه مي دهد ومعلوم نيست كه چه زماني اعلاميه ترحيمي برديواريونسكوبدين مضمون چسپانده شود: به مناسبت درگذشت مرحوم مغفورلهجه كردي كلهري درساعت پنج عصريك شنبه دركليساي دهكده جهاني مجلس ختمي  منعقداست، حضورشمازبانها ولهجه هاي زنده دراين مراسم باعث تسلي خاطربازماندگان زبان كردي خواهدبود ازطرف خانوادهاي زبانهاي كردي ، پارسي ، عربي ، لاتين وسايربستگان .

همه مي دانيم كه اين لهجه امروزدراثرافسردگي شديدي كه بدان گرفتارآمده ، به اعتيادازنوع تزريقي دچارگشته وهرروزمقاديرمعتنابهي كلمات غيركردي راواردجريان فرهنگ خودنموده وهرروزبيش ازپيش به ورطه بي هويتي فرهنگي ودقيقترازآن به دگرهويتي فرهنگي ميغلتد.

جمعي ازجوانان وميانسالان هريك به انگيزه اي مدتيست درتكاپوي ايجادشوك واحياي قلبي لهجه دچارسكته كردي كلهري مي باشند.

البته اين تلاش وفعاليت هنوزازچنبره تفنن خارج نشده ومرزهاي محافل وعرصه هاي حيات قبيله اي اين ادبيات عمدتاشفاهي رادرننورديده است.

عمده ترين مشكل اين لهجه عدم اعتمادبه نفس كافي دربه رسميت شناساندن خودمي باشد.

مشكل ديگرآن عدم توافق برسربكارگيري رهنوشتي(رسم الخطي ) واحدبراي اين لهجه مي باشد.

مشكل سوم بكارنگيري آن درمراسلات ومكاتبات عاشقانه وديواني ودفتري است كه شايد عمده ترين دليل انزواوافسردگي آن مي باشد.

لهجه اي كه هرازچندسال يك باروباهزاران امتناع واكراه و... برايش كنگره اي برپاشود ودرآن بخش اعظم وقت آن به سخنراني هاي مطنطن ومطول و...وغيرمرتبط به موضوع وآنهم به زبان حكيم توس تلف گردد، چگونه مي توان به دستاوردهاي تازه براي آن خوشبين بود؟

نگارنده علي رغم تمام كمبودهاوكوتاهيها كه شمه اي ازآن بيان گرديد وضعيت كنوني اين لهجه رادرمقايسه با دهه هاي گذشته –به فيض وجودجمعي ازجوانان وميانسالان بهترارزيابي  مي نمايد وجنبش ادبي پراكنده ونامنسجم جديد راپايه گذارمكاتب آينده وموجب خلق آثارارزشمندمي بيند.

اين دوره رادوره انباشت آثارادبي وهنري به لهجه كلهري اززبان كردي تلقي مي نمايم .

طبيعيست دراين دوره هراثرفارغ ازوزن وغناي آن بايد درفرهنگ ته نشين شود تادرآينده جلگه اي ازرسوبات ادبي كردي كلهري پديد آيد كه درآن دانه معاني كاشته شده وخوشه هاي معرفت درووبه همه جهان عرضه گردد، آنگونه كه گلهاي خوشبوي مزوپوتاميا همچون شيركوبيكس ، عبدالله پشيو،رفيق صابرو...مشام جان همه اهالي هنردهكده جهاني رامي نوازند.

دراين راستاي پرپيچ وخم پيشنهادمي گردد همه كساني كه به غناي لهجه كردي كلهري وقوت وقدرت آن درتوليد انبوه ايماژها واشعارناب وواحه هاي زيباي ادبي دركويرروابط عصرآهن واحساس باوردارند ،همگرائي وهمسوئي بيشتري باهم داشته باشند وپاتوقي ادبي بنام ديواخان كلهرايجاد نمايند كه هم پالايشگاهي فرهنگي باشد وهم باتاييد وتصويب آثاربرجسته ادبي باديدي فراايلي وفراقبيله اي وفراعشيره اي آنهارابه دوستداران ومشتاقان درچارسوي دهكده جهاني عرضه نمايند.

زياده عرضي ندارم

درپايان ازآشفتگي مطالب پوزش مي خواهم چراكه منطق آتش وشعله آشفتگي ورقص است.

والسلام

                                   محمدحسني نيا        كرماشان    18/7/1384

 

 

 

پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳۸٥/٢/۱٦ - محمد حسنی نیا