پیشگوئیهای شاعروعارف کردعصرصفویه ایل بیگی

مطلب زیر برگرفته ازکتاب گرانسگ حدیقه سلطانی اثرمحقق گرامی، آقای محمدعلی سلطانی می باشد.

ایل بیگی

ایل بیگی ازدرویشان ومرتاضین اهل حق بشماراست، وی رااهل کندوله یا نوروله یا سله یا زالوآب از قراء بخش سنجابی گفته اند.

عده ای نیزاین مراتب راانکترنموده همانندصاحب- میژوی ئه ده ب کوردی- وی راازشهرزور می دانند واین قول بصحت نزدیک است.زیرا مضافا براینکه اشعار او بزبان اکراد شهرزور است ،قسمتهای کوهستانی شمال غربی وجنوب غربی شهرزور وشاید قسمتی ازجلگه نیزتا ظهور وسیطره ارشادسیدشیخ اسمعیل ولیانی ازاقطاب طریقه علیه قادریه متوفی 1104هجری قمری ، مسکن اهل حق بوده است.

اکنون قریب بشهرزور دراورامان عراق فقط قریه (هاورا)هست که ساکنین آن اهل حق می باشند.

بعضی ایل بیگی راازدرویشان اهل سنت دانند وگویند درسنین جوانی به اورامان رفته ودرقریه (روار)توطن وتاهل جسته ، اوراپسری آمده است که احمد نام گذارده ، این پسر بتحصیل علوم اسلامیه پرداخته وبمقام علم ودانش رسیده وی نیز همانجا تاهل اختیارکرده وملاخضر رواری عالم وشاعر بانام کرد وصاحب دومنظومه بسیار باارزش :دولت نامه ودوله بزانی فرزند این ملا احمداست، البته این قصه محل باورنیست ، فاما اگرایل بیگی باسلطان اسحق قدس الله تعالی روحه دارای قرابت عهدباشدبلاتردید اهل سنت بوده وعبادات ومجاهدات او مبنی براین مذهب بوده است.

بنابرروایت کتاب بزرگان یارسان ایل بیگی درسال 898متولدگشته بطورکلی زندگانی او معاصر باسلطنت شاه اسمعیل وشاه طهماسب اول بوده است، بنابراین شاعرمذکور دردوران اعتلای طریقه اهل حق میزیسته ونیز ازدرویشان نامی ودل آگاه بشمار می رفته پیش بینی های او دال برمعرفت وبصیرت باطنیش وبرهان قاطع ودلیل واضح برمقام معنوی وطوفان عظیم درونی او است.

مرحوم ادیب الممالک فراهانی شاعروفاضل معروف عهدقاجاریه پیش بینی های ایل بیگی وتیمور راترجمه نموده ودر کلیات وی که باهتمام استاد وحیددستگردی بچاپ رسیده آمده است، متاسفانه استاد دستگردی ایل بیگی راجانشین تیمور قلمداد فرموده که باتوجه به آنچه گذشت اشتباه مزبور محرز است ، چه تیمور مقارن سلطنت ناصرالدین شاه ظهور نمودوایل بیگی درپیش بینی های خود بظهور او اشاره کرده انطباق مواد نیز می تواند تنها نظرخوداستاد باشد.

جناب نورالدین مدرسی چهاردهی درکتاب خاکسارواهل حق ترجمه اشعار ایل بیگی رادرذیل تیتر ماخذ راتیموری بنام تیمور آورده که بانظر باصل اشعار ایل بیگی درترجمه مرحوم ادیب اشتباهی بیش نخواهد بود، سپس درمورد مرحوم ادیب مطابی مرقوم داشته اند.وتنها بترجمه پیش گوئی تیمور اشاره نامی ازایل بیگی نیامده است.

اخیرا نیز جزوه یی بنام پیش بینی های ایل بیگی باهتمام جناب صفی زاده بوره که یی منتشر گردیده وچنان ازمفاد مقدمه پیداست نسخ ماخد معتبر نبوده وبرخلاف گفته ایشان رحین تدوین مطاب ازتحریف وتصرف نیز مصون نمانده است.

ضمنا درتجزیه وتحلیل اشعار هم جناب بورکه یی بااینکه خود ارمحققین درادبیات کردی وعلی الخصوص تاریخ یارسان می باشدئربند پنجم دچار اشکال گردیده وتیمور لنگ بجای تیمور بانیارانی نام می برد.

اشعارایل بیگی

 

دایکه دروم بو داله هو                 کویره ی ده که م باوانی تو

رفاقه تی گوران بجو                   که بابی مه یلی من مه بو

                  هه ر وا بوه و هه ر واده بی

کی وه قه ولی کی ده کا

من به قه ولی گوران ده که م          ئیتاعه یی ده وران ده که م

زور مه نعی بی سه وران ده که م    من تا ئه به د عه یان ده که م

                   هه ر وا بوه و هه ر وا ده بی

ته مه ننا له خودا ده که م             سه رم پر له سه ودا ده که م

رو به تووری سینا ده که م            ته قلید نه وه دنیا ده که م

                  هه روا بوه و هه روا ده بی

به عد ئه زنادر ده عوا ده بی          ئیران پر له غه وغا ده بی

هرکه س بوخووی به شا ده بی             تایه ک له کی په یدا ده بی

                 هه ر وا بوه و هه روا ده بی

ئاخرله کیج فه نا ده بی                      له دوای ئه ویج غه وغا ده بی

قه جه رله خووی شه یداده بی                  ره فیقی بوپه یداده بی

                 هه ر وابوه وهه رواده بی

ده وران ده وری قه جه ر ده بی           ته یمورله خووی خه به رده بی

سه ری ده برن بی سه ر ده بی               ئاشوب وشوور و شه رده بی

                هه ر وابوه و هه ر واده بی

جه هان پرله غه وغا ده بی                  مونکیرخه یلی ریسوا ده بی

 ئیدا کاران په یدا ده بی                     فیتنه وشه ری به رپا ده بی

                هه روا بوه وهه روا ده بی

چابو ک سواری ده نگ ده کا               سه یدی شیروپلنگ ده کا

عاله م له زالم ته نگ ده کا                هه رساعه تی سه د ره نگ ده کا

               هه روابوه وهه ر واده بی

خاسان وه بی وه ته ن ده بی              مرغان دوور له چه مه ن ده بی

شاهان وه بی کفن ده بی                   ده وران وه کامی ژن ده بی

               هه ر وابوه و هه رواده بی

ده وره ی قه جه رقران ده بی           سه رله مه یدان فران ده بی

ئه ساسی حه ق قورئان ده بی           قاتی به شی شاران ده بی

               هه ر وابوه وهه رواده بی

ده ورده وری پاله وی ده بی           ده ستی فره قه وی ده بی

بادستی ئه جنه وی ده بی              بدعه ت له گل نه وی ده بی

               هه ر وابوه وهه رواده بی

به عد ئه زره زاغه زاده بی         به عد ئه زغه زافه زاده بی

ره زابناوره زا ده بی                  وه ک ماری ناره زا ده بی

               هه روابوه وهه رواده بی

شوورشی ئیرانی ده بی             سه رجووشی گرانی ده بی

خه یلی مه ردان فانی ده بی       ره ف دووسی گیانی ده بی

             هه روابوه و هه رواده بی

ماه رویانی ده وله تی             باده خورانی خه لوه تی

جامه کوتاوسه رپه تی            لخت وعوریان وپه ت په تی

             هه روابوه وهه رواده بی

مه ردوژنی سفیدپووش               مایل به به زم وعه یش ونوش

سمابومه ستی وخوروش             بی شه رف وناموس فروش

              هه روابوه وهه رواده بی

ده وران ده وری ئیجبارده بی      ژن له شوی خوی بیزارده بی

کورله بابی فرارده بی                ده وره ی پیاوی بی عارده بی

              هه روابوه وهه رواده بی

هه رله راستی خیلاف ده که ن     مه ردان مه ردی گه زاف ده که ن

خزمان تیروغه لاف ده که ن       سه ربارشان وه لاف ده که ن

              هه روابوه وهه رواده بی

سه یدی شیروپلنگ ده که ن       دنیاوه خه لق ته نگ ده که ن

جه نگی  تووپ وتفه نگ ده که ن   ئیران وه کو فه ره نگ ده که ن

           هه روابوه وهه رواده بی

مه ردم بی نام ونه نگ دبی        کوروه کو کج قه شه نگ ده بی

شه ریکی  شه رب به نگ ده بی  مه ردی قه دیم دلته نگ ده بی

           هه ر وابوه وهه رواده بی

ئاته ش شکه م وئاهه ن پا         هه رساعه تی سه دفه رسه خ را

دوودبه رگوش وبه رمه لا       چابوک سواروبی سدا

           هه روا بوه وهه رواده بی

خانه دانان ناقس ده بی            عه هدیان نادرس ده بی

سکه زه ریان وه مس ده بی     ره وای نامی ارس ده بی

           هه ر وابوه و هه رواده بی            

ئیران وه کوفه ره نگ ده بی     مه یلیان به شووخ وشه نگ ده بی

/ 1 نظر / 1968 بازدید
لیلا ملکی

سلام محمد جان.من بنا به دستور خدمت رسیدم . شعرهارو که اصلا نمی تونم بخونم(البته با کمال تاسف[ناراحت])..ولی مطالب رو به مرور حتما مطالعه کرده و مطمئنا کمال استفاده و حظ وافر خواهم برد.از لطف شما خیلی ممنونم.پیروز باشی.